e-imzalı UDF'i PDF'e çevirmek: imzaya ne oluyor

UDF, adı üstünde bir belge biçimi ama teknik olarak sıradan bir ZIP arşivi. İçini açtığınızda dosyalar görüyorsunuz. Metin ve biçim bilgisinin tamamı "content.xml" adlı tek bir dosyada duruyor; belge imzalanmışsa yanında imza verisini taşıyan ayrı bir dosya bulunuyor.

Bunu somutlaştırmakta yarar var. Elimizdeki gerçek bir cevap dilekçesi — imzalı, birkaç sayfa — diskte yalnızca 6,3 KB yer kaplıyor. Arşivin içinde iki girdi var: açılmış hâli 17 KB olan metin dosyası ve 2,6 KB'lık imza dosyası. Yani imza, belgenin görüntüsünün içine karışmış bir şey değil; arşivde kendi başına duran ayrı bir kayıt.

Bu yapının bir yan sonucu daha var: metinden ibaret bir UDF çok küçük kalıyor. Bir dilekçenin boyut sınırına takılması pratikte mümkün değil; sınıra takılan şey neredeyse her zaman ekler, yani taranmış evrak oluyor. Boyut sorunu yaşıyorsanız bakılacak yer dilekçe değil, ekleridir.

UDF'ten PDF'e çeviren araç arşivi açıp yalnızca metin dosyasını okuyor. Arşivde başka ne varsa — imza dosyası dahil — hiç ele alınmıyor. Bu bir eksiklik değil, tasarım: PDF'e yazılan şey belgenin metni ve biçimi, imza verisi ise PDF'te karşılığı olmayan, UDF'e özgü bir kayıt.

Sonuç açık: çevrilen PDF imzasız bir belgedir. Üzerinde imza görüntüsü ya da imza şeridi görünüyor olması bunu değiştirmiyor; görünen şey belgenin içine yazılmış bir metin, arkasında sertifika taşıyan bir imza değil. Bir PDF'in imzalı sayılması için imzanın PDF'in kendi imza yapısına gömülmüş olması gerekiyor ve bu dönüşüm bunu yapmıyor.

Aynı ayrım Dosya Kalemi'nin PDF İmzala aracı için de geçerli. O araç sayfaya görünür bir imza yerleştiriyor, yani kâğıda atılan imzanın dijital karşılığını üretiyor; nitelikli elektronik imza değil, arkasında sertifika yok ve kimin imzaladığını kanıtlamıyor. İki aracı birleştirip imzalı bir belge elde etmek mümkün değil.

Asıl işe yaradığı yer, karşıdaki kişinin UYAP Editörü olmaması. Editörün çalışması için 32 bit Java kurulu olması gerekiyor ve 64 bit bir sistemde kurulum çoğu zaman ortam değişkenlerine elle müdahale istiyor — UYAP'ın kendi yardım sayfası bu adımı tarif ediyor. Bir müvekkile, bir bilirkişiye ya da editör kullanmayan bir meslektaşa belge göndereceğinizde, karşı tarafı bu kuruluma mecbur bırakmamak tek başına yeterli sebep.

İkinci işe yaradığı yer okumak ve arşivlemek. PDF her cihazda açılıyor, telefonda okunuyor, dosya sistemine konuyor, uzun süreli arşiv biçimine çevrilebiliyor. Metin tabanlı çıktığı için içinde arama da yapılabiliyor.

Editörünüz zaten kuruluysa bu araca ihtiyacınız olmayabilir: UYAP Editör "Tümünü Farklı Kaydet" ile UDF dosyalarını toplu hâlde doc, odt, pdf ve rtf biçimlerine çeviriyor. Bu aracın karşıladığı ihtiyaç, editörü olmayan taraf ve kurulum yapılamayan makine. Dosyanın hiçbir yere yüklenmemesi de bunun bir parçası: belge sizin sekmenizde açılıp sizin sekmenizde PDF'e yazılıyor.

Pratik kural şu: imzalı UDF asıl nüshadır, PDF okuma ve arşiv nüshasıdır. Bu ayrımı baştan yapmak, sonradan "ben bunu imzalı sanıyordum" durumuna düşmeyi önlüyor.

Bunun günlük işe yansıması dosya düzeninde oluyor. İmzalı UDF'i silmemek, yerinde tutmak ve adından hangi nüsha olduğunun anlaşılması gerekiyor. Aynı belgenin iki hâli aynı klasörde birbirine benzer adlarla durduğunda, aylar sonra hangisinin asıl olduğunu ayırt etmek zorlaşıyor.

Dönüşümün tek yönlü olduğunu da hesaba katmak gerekiyor. PDF'ten UDF'e dönen bir yol yok; elinizde yalnızca PDF kaldıysa imzalı hâli geri üretemezsiniz. Bu yüzden çevirmek, asıl dosyanın yerine geçen bir işlem olarak değil, ona ek bir kopya üreten işlem olarak düşünülmeli.

UDF, yerleşimi hesaplanmamış bir biçim: dosyada metin, biçim işaretleri ve paragraf özellikleri var ama hiçbir yerde "bu satır şurada biter" yazmıyor. Satırların nerede biteceğini belgeyi açan program hesaplıyor. Dolayısıyla bu araç bir dönüştürücü değil, küçük bir dizgi motoru: sarma, hizalama, girinti, liste işaretleri, sayfa kırma ve tablo yerleşimi baştan hesaplanıyor.

Piksel piksel aynılık bu yüzden mümkün değil, ayrıca yazı tipi de aynı olamıyor: editörün kullandığı yazı tipi web sayfasıyla birlikte dağıtılamıyor, çıktıda metrikleri yakın bir serif yazı tipi kullanılıyor. Satır sonlarının bir iki kelime kaymış olması bu farkın doğal sonucu.

Korunan şeyler ise belgenin tanınmasını sağlayanlar: paragraf düzeni ve hizalama, kalın, italik ve altı çizili vurgular, liste numaraları ve madde işaretleri, ilk satır girintisi, üstbilgi ile altbilgi, tablolar ve sayfa bölünmesi. Hedef, dilekçenin okunabilir ve tanınabilir olması; matbaa kopyası üretmek değil.